2025 yılında Türkiye’de en az 892 çocuk önlenebilir sebepler dolayısıyla yaşamını kaybetmiştir.
Bu raporun son hazırlığı yapılırken önce Siverek, ardından Kahramanmaraş’taki okullarda gerçekleşen saldırılarla ilgili haberler geldi. Ne yazık ki 9 kişi yaşamını yitirirken onlarca çocuk ve öğretmen yaralandı.
Her ne kadar elinizdeki raporda aynı kategoride bir yaşam hakkı ihlali yer almasa da, yaşanan bu iki olayın münferit olmadığını biliyoruz. Açıklaması ve analizi zor olsa da, çocukların başka çocuklara ve yetişkinlere okul içinde silahla saldırıya varacak düzeyde şiddet uygulamasının nasıl bir süreçte ortaya çıktığını biliyoruz. Türkiye’de çocuk politikalarına baktığımızda, hepimizi derinden sarsan bu olayların bu politikaların “ta kendisi” olduğunu görüyoruz.
İşte elinizdeki bu rapor, bu politikalarla yüzleşmek için etkili bir araç olabilir…
Raporda yer alan yaşam kayıpları, her biri farklı koşullarda gerçekleşmiş gibi görünse de pek çoğu öngörülebilir ve önlenebilirdir. Bu nedenle burada karşı karşıya olduğumuz tablo, tekil olayların toplamı değil, çocukların yaşam hakkını korumakta yetersiz kalan yapısal bir sorunun sonucudur.
Bu tablo, yetersiz çocuk koruma mekanizmalarının, yerine getirilmeyen yükümlülüklerin, alınmayan önlemlerin ve uygulanmayan politikaların bir sonucudur; Türkiye’nin de taraf olduğu BM Çocuk Hakları Sözleşmesi’ne rağmen, çocuklara ilişkin kamusal sorumluluğun aşınması, bu sorumluluğun piyasaya ve aile kurumuna devredilmesiyle doğrudan ilişkilidir.
Türkiye’de Çocuğun Yaşam Hakkı Raporları, bu tabloyu net bir şekilde ortaya koymayı ve bunu yaparken tüm çocuklar için acilen yapılması gerekenleri görünür kılmaya yardımcı olmayı hedeflemektedir. Ancak burada bir eşikte olduğumuz da açıktır. Frantz Fanon’un söylediği gibi:
“Önemli olan artık dünyanın bilinmesi değil, değiştirilmesidir.”
Bugün elimizde bu rapor aracılığıyla yeterince bilgi, veri ve deneyim var. Asıl mesele, bu bilgiyi çocukların yaşamını koruyacak şekilde eyleme dönüştürebilmektir.
Yaşamını kaybeden çocuklar için derin bir üzüntü içindeyiz… Umuyoruz ki bu rapor bu değişime katkı verir.
Yaşamını kaybeden tüm çocuklara saygıyla…
Türkiye’de Çocuğun Yaşam Hakkı Raporu // 2025